سرزمين مهـر

ابو سعید ابوالخیر  از عارفان بزرگ و نامي پاياني سده چهارم و آغاز سده پنجم مهي(قمري) است. زايش او در سال 347 - ۳۵۷ مهي-  در شهری به نام میهنه یا مهنه از شهرهاي خراسان است . ویرانه‌های این شهر در بين شهر هاي سرخس، مرو، هرات، نيشابور امروزی قرار دارد. او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در يك رخداد مهم در زندگي اش درس را رها كرده و به جمع صوفيان شيعي پيوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از اخذ طریقه تصوف در نزد شيخ ابوالفضل سرخسي و ابوالعباس آملي به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال زندگي را به سختي(رياضت) گذراند و در سن 40 سالگي به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان دانشي و ديني نیشابور با او به دشمني برخاستند، اما چندی نگذشت که دشمني به دوستي بدل شد و دشمنان وی تسلیم شدند.

از نوشته هاي اوست :

* مقامات اربعین یا چهل مقام

 * اسرار توحید فی مقامات شیخ ابی سعید تالیف محمدبن منور

* رساله حالات و سخنان شیخ ابوسعید گردآورنده: ابوروح لطف الله نوه ابوسعید

* سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر

اما يكي از نامورترين نوشته هاي اين عارف نامي كتاب اسرار التوحيد مي باشد. اين اثر  پس از یک ‌صد و سی سال از مرگ ابوسعید ابی‌الخیر در خراسان، بدست یکی از نوادگان او به‌نام محمد بن منور نگاشته شد. تألیف کتاب پس از يورش غزان به میهنه انجام گرفته‌است و آن را در حدود سال ۵۷۰ مهي دانسته‌اند. محمد بن منور کتاب خود را به سه باب تقسیم کرده و به ویژه در باب دوم که به بیان حالات شیخ ابوسعید در سال‌های میانی زندگی او اختصاص دارد، بسیاری از گفته‌ها و سروده ها را که به زبان وی رفته، گردآوری و بازگو کرده‌است.

** بـــرگي از دفتر اسرار التوحيد

شيخ ما را گفتند : « كه فلان كس بر روي آب مي رود » . گفت : « سهل است چغزي (1) و صعوه اي(2) نيز بر روي آب مي رود» . گفتند : « فلان كس در هوا مي پرد». گفت :« زغن(3) و مگس نيز در هوا مي پرد » . گفتند :« فلان كس در يك لحظه از شهري به شهري مي رود ». شيخ گفت : « شيطان نيز در يك نفس از مشرق به مغرب مي رود . اين چنين چيزها را چندان قيمتي نيست . مرد آن بود كه در ميان خلق بنشيند و برخيزد و بخورد و بخُسد و بخرد و بفروشد و در بازار در ميان خلق، ستد و داد كند و زن خواهد و با خلق در آميزد و يك لحظه از خداي غافل نباشد ».

1- چغزي : قورباغه

2- صعوه : پرنده اي كوچك به اندازه ي گنجشك

3- زغن : پرنده اي شكاري كوچك تر از باز

يارينامه :

تارنماي بزرگان سرزمين پارس http://www.persian-man.ir

ويكي پديا دانشنامه آزاد