شوروي و فرقه دموكرات آذربايجان
فرمان دفتر سیاسی کمیتهی مرکزی اتحاد جماهیر شوروی
به میر(جعفر) باقراوف، دبیر کمیتهی مرکزی حزب کمونیست آذربایجان
دربارهی «اقدامات برای ایجاد جنبش تجزیهطلبی در آذربایجان جنوبی و دیگر استانهای شمالی ایران»
۶ ژوئیه ۱۹۴۵ [۱۶ امرداد ۱۳۲۴] – به کلی سری – به رفیق باقراوف
اقدامها برای ایجاد جنبش تجزیهطلبی در جنوب آذربایجان و دیگر استانهای شمالی ایران.
۱- لازم است که اقدامهای مقدماتی برای ایجاد منطقهی خودمختار ملی آذربایجان [Oblast] با اختیارات گسترده در داخل کشور ایران آغاز گردد. همزمان، جنبشهای تجزیهطلبی جداگانه در استانهای گیلان، مازندران، گرگان و خراسان ایجاد گردد؛
۲ - ایجاد یک حزب دموکرات در آذربایجان جنوبی، به نام «حزب دموکرات آذربایجان» [فرقهی دموکرات آذربایجان]، با هدف راهنمایی [راهبری] جنبش تجزیهطلبی. ایجاد حزب دموکرات در آذربایجان جنوبی باید همزمان با تجدید سازمان تشکیلات حزب تودهی ایران در آذربایجان جنوبی و ادغام آن و همهی هواداران جنبش تجزیهطلبی از هر گروه [در فرقه دموکرات] انجام شود؛
۳ - در میان کردهای شمال ایران، اقدامهای مقتضی برای جذب آنان به جنبش تجزیهطلبی مجزا، برای ایجاد منطقهی خودمختار ملی کردستان، به عمل آید؛
۴ - استقرار یک گروه از کارگران مسؤول برای راهنمایی [راهبری] جنبش تجزیهطلبی و همآهنگ کردن اقدامهای آنان با سرکنسول اتحاد جماهیر شوروی در تبریز. نظارت عالی این گروه به باقراوف و یعقوباوف سپرده شود؛
۵- مسؤولیت کارهای مقدماتی انتخابات آذربایجان جنوبی، برای پانزدهمین دورهی قانونگذاری مجلس ایران، به عهدهی کمیتهی مرکزی حزب کمونیست آذربایجان (باقراوف و ابراهیماوف) گذارده میشود تا اطمینان حاصل گردد که انتخابشوندگان از هواداران جنبش تجزیهطلبی بر پایهی شعارهای [اصول] زیر هستند [...]؛
۶ - ایجاد گروههای رزمنده، مسلح به جنگافزارهای ساخت خارج، با هدف فراهم آوردن امکان دفاع برای هواداران شوروی [و] فعالان جنبش تجزیهطلبی دموکراتیک و سازمانهای حزب [فرقهی دموکرات آذربایجان]. مسؤولیت این مهم به عهدهی رفیق [نیکلای] بولگانین، همراه با رفیق باقراوف، گذارده شود؛
۷ - ایجاد انجمن روابط فرهنگی ایران و جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان برای تقویت اقدامهای فرهنگی و تبلیغاتی در آذربایجان جنوبی؛
۸ - برای جلب تودههای وسیع به جنبش تجزیهطلبی، لازم میدانیم که «انجمن دوستداران آذربایجان شوروی» در تبریز و در تمامی نواحی آذربایجان جنوبی و گیلان تشکیل شود؛
۹ - کمیتهی مرکزی حزب کمونیست آذربایجان شوروی مأمور است که یک مجلهی مصور در باکو برای پخش در ایران و سه روزنامه در آذربایجان جنوبی ایجاد کند؛
۱۰- بنگاه انتشارات دولتی (Yudin) متعهد است که سه ماشین چاپ مسطح در اختیار کمیتهی حزب کمونیست آذربایجان قرار دهد تا برای ایجاد امکان چاپ (tipografskaya baza) برای حزب دموکرات آذربایجان جنوبی [فرقهی دموکرات آذربایجان] بهکار گرفته شود؛
۱۱ - مسؤولیت تهیهی کاغذ خوب برای چاپ مجلهی مصوّر در باکو و همچنین سه روزنامه در آذربایجان جنوبی، به عهدهی Narkomvneshtorg ]کمیسر خلق برای تجارت خارجی] (رفیق [آناستاس] میکویان) گذارده شود. جمع تیراژ کمتر از ۳۰۰۰۰ نسخه نباشد؛
۱۲- به کمیساریای خلق برای امور داخلی جمهوری آذربایجان اجازه داده شود که زیر نظر رفیق باقراوف، برای کسانی که مأمور اجرای این اقدامات هستند، اجازهی رفت به ایران و بازگشت از ایران صادر گردد؛
۱۳ - برای تأمین هزینههای جنبش تجزیهطلبی در آذربایجان جنوبی و انتخابات پانزدهمین دورهی قانونگذاری مجلس، کمیتهی مرکزی حزب کمونیست آذربایجان شوروی، صندوق ویژهای با اختصاص یک میلیون روبل ارز خارجی (برای تبدیل به تومان) ایجاد کند.
ششم ژوئیه ۱۹۴۵، دفتر سیاسی کمیتهی مرکزی
: ARSPIHMDA, f. 1, s. 89, v. 4-5
دستورالعمل محرمانهی شوروی در مورد انجام مأموریت ویژه
در سراسر آذربایجان جنوبی (!) و استانهای شمالی ایران
۱۴ ژوئیه ۱۹۴۵ [۲۴ مرداد ۱۳۲۴] – به کلی سری
I . دربارهی ایجاد فرقهی دموکرات آذربایجان:
۱- فوری ترتیب انتقال [سفر] پیشهوری و کامبخش [از رهبران حزب توده] را به باکو، برای انجام مذاکره، بدهید. بسته به نتیجهی مذاکره، انتقال [صادق] پادگان، ریاست کمیتهی ناحیهای حزب تودهی آذربایجان، را در نظر داشته باشید؛
۲- برای ایجاد کمیتههای تشکیلاتی در مرکز (تبریز) و مناطق دیگر (na mestakh) نامزدهای مناسب از میان دموکراتهای موجه از میان روشنفکران، بازرگانان طبقهی متوسط، خردهمالکان و روحانیان، از میان احزاب مختلف دموکرات و همچنین از میان غیراعضا انتخاب و آنان را در کمیتههای تشکیلاتی فرقهی دموکرات آذربایجان وارد کنید. بالاترین اولویت مربوط به کمیتهی تشکیلاتی تبریز است که وسیلهی نشریههای دموکرات موجود، مانند خاور نو، آژیر و جودت و بقیه، تقاضای ایجاد فرقهی دموکرات آذربایجان را خواهند نمود؛
۳ - گروههای مؤسس در دیگر مناطق، با چاپ تقاضا در نشریهها، خواستار حمایت از ایجاد کمیتههای فرقهی دموکرات از میان فعالان تشکیلات حزب توده و دیگر تشکیلاتهای دموکرات خواهند گردید.
اجازه ندهید که این امر، تنها محدود به تغییر نام حزب توده به حزب دموکرات آذربایجان گردد. به کمیتهی منطقهای حزب تودهی تبریز و تشکیلات ناحیهای آن توصیه کنید که تقاضای فرقهی دموکرات آذربایجان را مورد بررسی قرار داده و تصمیم به انحلال تشکیلات حزب توده گرفته و اعضا را وارد فرقهی دموکرات آذربایجان بنمایند. پس از ایجاد کمیتهی تشکیلاتی فرقهی دموکرات آذربایجان در تبریز، بالاترین اولویت، ایجاد کمیتههای تشکیلاتی فرقهی دموکرات آذربایجان در شهرهای زیر است: اردبیل، رضائیه، خوی، میانه، زنجان، مراغه، مرند، ماکو، قزوین، رشت، پهلوی، ساری، شاخ Shakh [بندر شاه؟]، گرگان و مشهد. ایجاد یک ارگان مطبوعاتی در کمیتهی تشکیلاتی فرقهی دموکرات آذربایجان در تبریز به نام «صدای [ندای؟] آذربایجان». ترتیب تهیهی برنامهها و منشور برای کمیته تشکیلاتی تبریز داده شود و [...]؛
AR SPIHMDA f.1, s.89, i.90, v.9
(برگرفته از: تاريخ تجزيه ايران، از ص ۳۳۱ تا ص ۳۳۶)
براي آگاهي بيشتر بنگريد به :
http://iranshahr.org/?p=3430
http://www.azariha.org
http://azar-abadeghan-2.blogfa.com/post-6.aspx
http://azargoshnasp.net/recent_history/atoor/estalinbonyaanferqeh.htm
با درود